Trong môi trường thiên nhiên, các hướng vốn không đổi. Sở dĩ có lẫn lộn về hướng tốt xấu là vì có nhiều quan điểm khác nhau và thiếu giải thích rõ ràng. Thực ra, bốn phương tám hướng mà chúng ta biết đều có các đặc tính riêng tùy theo cách xem xét.

Hiện có rất nhiều chỉ dẫn phong thủy, nhiều trường phái có các cách xác định hướng nhà và hướng cửa khác nhau. Việc này khiến nhiều người rất băn khoăn khi ứng dụng vào thực tế cho ngôi nhà của mình, không biết xác định như thế nào là đúng theo phong thủy.

Khái niệm về hướng nhà và hướng cửa

Hướng nhà và hướng cửa là tiêu chí quan trọng bậc nhất để thiết kế mỗi công trình. Dưới đây chỉ giới thiệu khía cạnh chọn Hướng nhà và Hướng cửa để nhận đợc khí tốt vào nhà.

Các tài liệu về kiến trúc công trình và phong thuỷ học có những định nghĩa không giống nhau về hướng nhà. Một số cho rằng hướng nhà là phương mà mặt trước của nhà trông tới. Số khác cho rằng hướng nhà là phương đi từ tâm nhà qua cửa giữa chính của nhà.

– Hướng nhà (hay phương trông của nhà): là phương mà mặt trước của nhà trông tới. Hướng nhà có tính tổng thể, nghĩa là: nhà chỉ có thể trông về các hướng: Bắc, Nam, Đông, Tây, Đông Bắc, Đông Nam, Tây Bắc, Tây Nam. Hướng nhà không gọi theo vòng tròn 24 cung sơn hướng, mà gọi theo cung quái của hậu thiên bát quái. Ví dụ: Nhà phương Càn, hay phương Khảm, Ly, Chấn hoặc gọi là nhà hướng Tây Bắc, Nam, Bắc, Đông.

Hướng nhà cần đảm bảo toạ sơn hướng thuỷ (tựa lưng vào miền đất cao, trông về miền đất thấp). Nhiều tài liệu Trung Quốc coi hướng nhà là hướng mà lưng nhà tựa (toạ sơn), tức là ngược với quan niệm của người Việt Nam. Nhưng quan niệm này không dẫn đến sự khác biệt nhau về hướng nhà.

– Hướng cửa (hay hướng cửa chính): là phương của đường đi từ tâm nhà ra qua giữa cửa chính của nhà. Hướng cửa được gọi cụ thể theo vòng tròn 24 cung sơn hướng. Ví dụ: nhà Ngọ sơn Tý hướng (nghĩa là nhà tựa lưng về cung Ngọ, trông về cung Tý), hay nhà Càn sơn Tốn hướng (tựa lưng về Càn, trông về Tốn)…

Theo thiết kế nhà cổ, một ngôi nhà thường có ba cửa ở mặt tiền (một chính hai phụ) nên hướng nhà thường trùng với hướng cửa. Ngày nay nhà thường chỉ làm một cửa chính ở mặt trước, nhất là các nhà ở gia đình, các biệt thự, còn các cửa phụ thường đặt ở các mặt khác của nhà. Vì vậy hướng nhà nhiều khi không trùng với hướng cửa.

Theo quy luật “Người đi khí theo, nước chảy khí theo” thì cửa chính là nơi hàng ngày đưa khí vào nhà. Vì vậy hướng cửa có ý nghĩa rất quan trọng. Tuy nhiên hướng nhà lại ảnh hưởng trực tiếp đến hướng cửa.

Ví dụ: hướng nhà là Nam thì hướng cửa chỉ có thể là hướng Nam, Đông Nam hoặc Tây Nam mà không thể là Hướng Tây hay Tây Bắc được. Mặt khác hướng nhà tốt thì sinh khí đi vào nhà không chỉ qua cửa chính mà còn có thể đi phụ hay các cửa sổ của nhà. Vì vậy đối với mỗi công trình, việc đầu tiên là phải chọn hướng nhà tốt, rồi mới quyết định hướng cửa. Một khi hướng nhà đã tốt thì rất dễ có hướng cửa tốt.

Hướng nhà và hướng cửa có thể trùng nhau hoặc khác nhau. Đối với mọi nhà, tốt nhất nên đặt hướng nhà và hướng cửa trùng nhau.

Hướng nhà được xác định dựa theo các điều kiện có trước là:

– Địa thế khu đất làm nhà

– Hướng gió mát chủ đạo (ở Việt Nam chủ yếu là gió Đông Nam và Đông Bắc. Ở những địa thế cụ thể, hướng gió chủ đạo có thể khác).

– Cường độ bức xạ mặt trời

Nước ta có địa hình kéo dài từ Bắc vào Nam, nên khí hậu cũng thay đổi theo từng vùng: các tỉnh phía Bắc thuộc loại hình nhiệt đới gió mùa, có mùa hè nóng và mùa đông lạnh. Cường độ bức xạ mặt trời thay đổi theo mùa. Còn các tỉnh phía Nam mang đặc tính khí hậu nhiệt đới gió mùa điển hình, mà đặc trưng cơ bản là một nền nhiệt độ cao, ít thay đổi trong năm và một chế độ mưa ẩm phân hoá rõ rệt theo mùa, với cường độ bức xạ mặt trời lớn quanh năm.

Gió chủ đạo trên toàn lãnh thổ nước ta là gió Đông Nam. Trừ mùa đông lạnh ở miền Bắc có thêm gió Đông Bắc. Xét về địa hình thì ở miền Bắc thế đất dôc về phía Đông Nam và Nam, miền Trung dốc về phía Đông và Đông Nam, miền Nam dốc về phía Nam và Đông Nam. Riêng khu vực bờ biển phía Tây thì thế đất dốc về phía Nam và Tây Nam. Những yếu tố tự nhiên này đòi hỏi người thiết kế công trình phải đặt phương trông của nhà (tức hướng nhà) sao cho thích hợp với thế đất và hướng gió chủ đạo.

Nhà cần đặt toạ sơn hướng thuỷ, nghĩa là lưng nhà tựa về đất cao, trước nhà trông về đất thấp, đồng thời phải đón được gió chủ đạo (thường là gió Đông Nam). Người xưa có câu “Một trăm người hầu không bằng đầu ngọn gió” (ý nói là gió Đông Nam) cho thấy thực tế cuộc sống đã chứng tỏ ý nghĩa quan trọng của gió Đông Nam.

Hướng nhà chủ đạo hợp lý của cho các vùng địa lý ở nước ta như sau:

– Ở Miền Bắc: trông về các hướng Nam và Đông Nam

– Ở Miền Trung: các hướng Đông, Đông Nam và Nam

– Ở Miền Nam: các Hướng Nam, Đông Nam và Đông

– Ở vùng ven biển phía Tây: các Hướng Nam và Tây Nam

Riêng vùng núi thì hướng nhà được xác định tuỳ theo thế núi. Miền Nam và Nam Trung bộ có thể thêm hướng Bắc tuỳ theo thế đất cụ thể.

Yêu cầu của hướng nhà ở nước ta là phải tạo cho nhà được mát và thoáng gió, không quá bị nóng, cũng không bị quá lạnh, xét bốn yếu tố: địa hình, gió Đông Nam, gió Đông Bắc và bức xạ mặt trời thì hướng nhà thích hợp cho mọi ngôi nhà và công trình ở nước ta chỉ có thể là Nam hoặc Đông Nam. Tuỳ từng vùng có địa hình cụ thể, có thể có thêm hướng Đông.

Hướng Nam và Đông Nam được khuyến khích cho mọi nhà vì nó thích hợp với chiều dốc của địa hình nước ta và đón được gió mát Đông Nam vào mùa hè, tránh được gió lạnh Đông Bắc vào mùa Đông và tránh được bức xạ mặt trời phía Tây chiếu thẳng vào nhà gây nóng nhà.

Tiêu chí tốt xấu chung về hướng nhà theo phong thủy

Tốt xấu theo hướng khí hậu

Ví dụ như hướng Nam và lân cận Nam (Đông Nam và Tây Nam) là những hướng tốt đối với điều kiện khí hậu Việt Nam, bởi đón được gió mát và nguồn ánh sáng ổn định, không khí ấm áp.

Trong khi đó, các hướng Tây, Tây Bắc thì gặp nắng gắt vào buổi chiều; hướng Đông thì chói vào buổi sáng và chịu thêm gió lạnh từ hướng Đông Bắc.

Hướng Bắc nằm giữa hai hướng tây bắc (nắng chiều) và Đông Bắc (gió lạnh) nên cũng không tốt lắm.

Bởi thế, “làm nhà hướng Nam” là một trong những kinh nghiệm xây dựng dân gian để đón được gió mát, tránh được gió lạnh.

Tốt xấu theo hướng mệnh trạch

Có thể tham khảo các sách về Dịch học và văn hóa truyền thống phương Đông để dễ dàng tìm ta cung mệnh của mỗi người tương ứng với các phương hướng cát hung.

Dịch học phương Đông quy định có 8 mệnh cung tương ứng với 8 hướng trong tự nhiên theo 8 quẻ của bát quái, phân thành hai nhóm là nhóm đông tứ mệnh và tây tứ mệnh.

Nguyên tắc chung là người theo nhóm Đông tứ mệnh thì ở nhà Đông tứ trạch, người theo nhóm Tây tứ mệnh ở nhà Tây tứ trạch. Khi đi sâu vào từng hướng cụ thể, sẽ có thêm các phân tích ngũ hành sinh khắc để xác định hướng hợp và không hợp.

Tốt xấu theo hướng phương vị

Là hướng của một vùng, một vật (hay người) ta xét so với một điểm gốc nào đó.

Ví dụ nói “trước mặt thoáng đãng, sau lưng có chỗ dựa, tả long hữu hổ“ là ý nói đến hướng xung quanh của một chủ thể ta xét. Khi chủ thể di chuyển, thay đổi, quay về đâu thì trước sau phải trái thay đổi theo.

Cùng một dãy nhà (tức là nhìn ra cùng một hướng) và cùng buôn bán giống nhau, nhưng có nhà thuận lợi có nhà khó khăn là vì mỗi nhà bên trong và bên ngoài, trước sau phải trái có phương vị khác nhau.

Tốt xấu theo hướng giao tiếp

Ngoài việc ứng phó với môi trường thiên nhiên, con người cũng phải ứng xử với môi trường xã hội. Vì thế, nhà cần quay mặt (hoặc cửa, lối vào một không gian nào đó) ra những vị trí thuận lợi cho việc giao tiếp.

Cha ông ta dạy nhất cận thị – nhị cận giang – tam cận lộ là nói lên những lợi điểm khi mua đất cất nhà, từ xưa đến nay vẫn không khác nhau bao nhiêu khi xét giá trị một bất động sản.

Như vậy, khi xem xét một ngôi nhà có hợp hướng hay không, ta phải xem xét trên cơ sở phân tích và tổng hợp cả bốn loại hướng, chứ không đơn giản là “nghe thầy nói hợp hướng Đông Bắc” thì cố tìm bằng được nhà hướng Đông Bắc, xem nhẹ các yếu tố khí hậu, giao tiếp và phương vị. Cần phân tích trước tiên xem bốn loại hướng trên tốt xấu bao nhiêu phần, khả năng khắc phục nhiều hay ít, có ảnh hưởng gì đến môi trường, con người, kết cấu xây dựng hay không.

Bình An

(Tổng hợp)